Yedikilise (A 5-32)
Altı satırlık yazıt, bir zamanlar Van kentinin güneydoğusunda, Erek Dağı’nın yamaçlarındaki Varagvank‘ (Yedikilise) Manastırı’nda bulunan büyük bir stelin üst bölümünde yer alıyordu. Stel o tarihten beri kayıptır.
Transliterasyon:
1 [mmì-nu-a-še miš-pu-ú]-i-ni-hi-[ni-še]
2 [i]-ni URU ši-[di]-iš-tú-ni
3 i-ni NA4pu-lu-ú-si-e ku-gu-ni
4 mmì-nu-a-ni miš-pu-ú-i-ni-e-hé
5 MAN DAN-NU MAN KURbi-i-a-i-na-ú-e
6 a-lu-si URUṭu-uš-pa-a-e URU
Çeviri:
“(1) [İşpu]ini’[nin oğlu Minua] bu kenti inşa etti (3) (ve) bu steli dikti. (4) (Ben) İşpuini’nin oğlu Minua, (5) güçlü kral, Bia ülkelerinin kralıyım.”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 224, v. 5 ss. 139–140.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006930).
CTU A 5-32 = CICh 82 = HchI 64 = UKN 91 = KUKN 117
Yedikilise (A 5-63)
Yazıtlı blok, 1820’lerin sonlarında F. E. Schulz tarafından kopyalandığı Varagvank/Yedikilise’nin aşağı manastırında sunak taşı olarak kullanılmıştır. 35 cm yüksekliğinde, 137 cm genişliğinde ve 48 cm kalınlığındaki taş günümüzde Van Müzesi envanterindedir; ancak yazıt, ilk belgelendirilmesinden bu yana kısmen zarar görmüştür.
Transliterasyon:
1 dhal-di-i-ni-ni uš-ma-a-ši-i-ni
2 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še
3 i-ni Ébar-zu-di-[i]-bi-i-du-ni
4 za-a-du-ú-ni mmì-nu-ú-a-i
5 Ébar-zu-di-i-bi-i-[du]-ni ti-i-ni
6 mmì-i-nu-ú-a-ni-i a-i-e
Çeviri:
“(1) Tanrı Haldi’nin himayesinde, İşpuini’nin oğlu Minua (3) bu barzudibiduni yapısını inşa etti. (4) Adı ‘Minua’nın barzudibiduni’sidir; Minua’nın aie’si(?).”
Kaynaklar:
Lehmann-Haupt, C. F. 1928–1935. Corpus Inscriptionum Chaldicarum, Berlin-Leipzig (No. 81).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 246–247, v. 3 s. 172, v. 5 s. 165.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006961).
CTU A 5-63 = CICh 81 = HchI 55b = UKN 90 = KUKN 116
Görseller:
M. Salvini, 2008
Old City of Van, Yedikilise and Dilkaya (A 5-65A–C)
Minua’nın bir ašihusi yapısının inşasıyla ilgili tek satırlık yazıtı, muhtemelen sütun kaideleri olan silindirik taşlar üzerindeki üç örnekten bilinmektedir. Bu taşların tümü 19. yüzyılda farklı yerlerde bulunmuştur. Bunlardan biri (A), Eski Van şehrinde Ethem Ağa’nın evinde bulunmuştur. Çapı 73,5 cm, yüksekliği 29 cm’dir. Diğeri (B), Van’ın güneydoğusunda, Erek Dağı’nın yamaçlarındaki Varagvank/Yedikilise Manastırı’nda bulunmuştur. Çapı 72 cm, yüksekliği 16 cm’dir. Parçalı durumdaki üçüncü taş (C) ise Hurkum Kilisesi’nde (günümüzde Dilkaya) görülmüş ve kopyalanmıştır. İlk iki taş (A ve B) Tiflis’e götürülmüş olup günümüzde Gürcistan Müzesi’ndedir; üçüncü taş (C) ise kaybolmuştur. A ve B üzerindeki yazıtlar birbirinin aynısıdır; C’de ise küçük bir yazım farklılığı vardır. Aşihusi (ašihusi) yapısı için ‘ziyafet salonu’ gibi bir çeviri önerilmişse de bu henüz netlik kazanmamıştır.
Transliterasyon:
A
1 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še i-ni Éa-ši-hu-ú-si-e za-a-du-ú-ni
2 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še i-ni Éa-ši-hu-ú-si-e za-a-du-ú-ni
3 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še i-ni Éa-ši-hu-ú-si-e za-a-du-ú-ni
B
1 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-⸢hi⸣[-ni-še i-ni Éa]-ši-hu-ú-si-e za-a-du-ú-ni
2 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-[ni-še i-ni É]a-ši-hu-ú-si-e za-a-du-ú-ni
3 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še i-[ni] ⸢Éa-⸣ši-[hu]⸢-ú⸣-si-e za-a-du-ú-ni
C
1 [mmì-nu]-a-še miš-pu-ú-i-ni-e-[hi]-ni-še i-ni Éa-ši-hu-[ú-si-e za-a-du-ú-ni]
2 [mmì-nu-a]-še miš-pu-ú-i-ni-e-hi-ni-še i-ni Éa-ši-⸢hu⸣[-ú-si-e za-a-du-ú-ni]
3 [mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-e-hi-ni-še i-ni Éa-ši-hu-ú-si-e za-a-du-ú-ni]
Çeviri:
“İşpuini’nin oğlu Minua bu ziyafet salonunu(?) yaptı.”
Kaynaklar:
Lehmann-Haupt, C. F. 1928–1935. Corpus Inscriptionum Chaldicarum, Berlin-Leipzig (No. 75, 76, 78).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 247–248, v. 3 s. 172, v. 5 ss. 166–167.
Salvini, M. 2025. “Written Documents of Ṭušpa,” Ṭušpa: the Capital of Urartu, ed. E. Konyar ve B. Genç, CHANE 143, Leiden, ss. 114–211 (158).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006963).
CTU A 5-65A–C = CICh 76, 75, 78 = HchI 54b,a,c = UKN 84, 83, 86 = KUKN 109, 108, 111
Görseller:
C. F. Lehmann-Haupt, 1928–1935
M. Salvini, 2025
Yedikilise (A 5-73)
Yazıtlı bazalt stel, ilk olarak 1820’lerin sonlarında F. E. Schulz tarafından Yedikilise’deki Varag (Warrak) Manastırı’nda kopyalanmıştır. 105 cm yüksekliğinde, 64 cm genişliğinde ve 32 cm kalınlığındadır ve günümüzde Van Müzesi’nde sergilenmektedir. Arka yüzü, taşı mezar taşına dönüştürmek amacıyla yeniden işlenmiştir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni-ni uš-ma-ši-i-ni
2 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še
3 dhal-di-i-e e-ú-ri-i-e
4 i-ni NA4pu-lu-ú-si ku-gu-ni
5 mmì-nu-a-ni miš-pu-ú-i-ni-e-hé
6 MAN DAN-NU MAN KURbi-i-a-i-na-ú-e
7 a-lu-si URUṭu-uš-pa-a-e URU
Çeviri:
“(1) Tanrı Haldi’nin himayesinde, İşpuini’nin oğlu Minua (3) bu steli efendisi Tanrı Haldi için dikti. (5) (Ben) İşpuini’nin oğlu Minua, güçlü kral, Bia ülkelerinin kralı, (7) Tuşpa-Şehri’nin efendisiyim.”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 252, v. 3 s. 177, v. 5 s. 171.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006971).
CTU A 5-73 = CICh 90(=97) = HchI 64 = UKN 102(=109) = KUKN 127
Görseller:
Bora Bilgin, 2024
Yedikilise (A 5-81)
Biçimi bozulmuş bazalt stel, ilk olarak 1820’lerin sonlarında F. E. Schulz tarafından Van’ın güneydoğusundaki Yedikilise Manastırı’nın Surp Nshan Kilisesi’nde sunak olarak yeniden kullanılırken kopyalanmıştır. 111 cm yüksekliğinde, 63,5 cm genişliğinde ve 32 cm derinliğindedir; günümüzde Van Müzesi’nde sergilenmektedir. Altı satırlık yazıt, Fırtına Tanrısı’na adanmıştır.
Transliterasyon:
1 dIM-a mmì-nu-ú-a-še
2 miš-⸢pu⸣-ú-i-ni-hi-ni-še
3 i-ni NA4pu-lu-ú-si ku-gu-ni
4 mmì-nu-a-ni miš-pu-ú-i-ni-e-hé
5 MAN DAN-NU MAN KURbi-i-a-i-na-ú-e
6 a-lu-si URUṭu-uš-pa-a-e URU
Çeviri:
“(1) İşpuini’nin oğlu Minua bu steli Fırtına Tanrısı için dikti. (4) (Ben) İşpuini’nin oğlu Minua, (5) güçlü kral, Bia ülkelerinin kralı, (6) Tuşpa-Şehri’nin efendisiyim.”
Kaynaklar:
Lehmann-Haupt, C. F. 1928–1935. Corpus Inscriptionum Chaldicarum, Berlin-Leipzig (No. 91).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 257–258, v. 3 s. 182, v. 5 ss. 175–176.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006979).
CTU A 5-81 = CICh 91 = HchI 65 = UKN 103 = KUKN 128
Görseller:
Bora Bilgin, 2024