Kevenli (A 5-34)
Üç satırlık yazıt taşıyan silindirik sütun kaidesi, 1827–1828 yıllarında F. E. Schulz tarafından Şuşants (günümüzde Kevenli) köyündeki kilisenin avlusunda görülmüş ve kopyalanmıştır; ancak o tarihten beri kayıptır.
Transliterasyon:
1 [dhal-di-ni-ni] uš-ma-a-[ši-ni mmì-nu-a-še miš]-pu-ú-i-ni-hi-ni-še Éṭu-lu-[ú]-ri-[ni]
2 É.GAL ba-du-si-e ši-di-ši-tú-ni URU ši-di-ši-tú-ni ú-i gi-e-i iš-ti-ni ši-da-ú-⸢ri⸣
3 mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še ši-di-ši-tú-ni e-ʾa É.GAL e-ʾa URU
Çeviri:
“(1) [Tanrı Haldi’nin] himayesinde, İşpuini’nin oğlu Minua bir ṭulurini’yi kale (bünyesinde(?)) mükemmellikle inşa etti. (2b) Ayrıca bir kent inşa etti. Burada (daha önce hiç)bir şey inşa edilmemişti. (3) İşpuini’nin oğlu Minua hem bir kale hem de bir kent inşa etti.”
Kaynaklar:
Belli, O. ve M. Salvini. 2004. “The Urartian Fortress of Kevenli and the Cuneiform Inscriptions by King Minua found there,” SMEA 46, 155–174 (163–164).
Lehmann-Haupt, C. F. 1928–1935. Corpus Inscriptionum Chaldicarum, Berlin-Leipzig (No. 69).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 225–226, v. 3 s. 143, v. 5 ss. 140–141.
Schulz, F. E. 1840. “Memoires sur le lac de Van et ses environs,” Journal Asiatique IX: 257–323 (No. XXIII).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006932).
CTU A 5-34 = CICh 69 = HchI 57 = UKN 78 = KUKN 98
Görseller:
F. E. Schulz, 1840
Kevenli (A 5-44)
Yazıtlı dikdörtgen bazalt blok, 1975 yılında Van’ın yaklaşık 10 km doğusunda, Şuşants Dağı’nın batı yamaçlarındaki Kevenli’de (eski Şuşants) bulunmuştur. Köyün yaklaşık 1 km kuzeyinde yer alan Kevenli kalesindeki bir tapınak yapısından gelmiş olabilir. 26 cm yüksekliğinde, 92 cm genişliğinde ve 44 cm kalınlığındaki blok günümüzde Van Müzesi’nde sergilenmektedir. Yazıtın ilk üç satırı Asurca, sonraki üç satırı ise Urartucadır. Yazıt, Arṣuniunu kentindeki inşa faaliyetleriyle ilgilidir. Bu kent, bu yazıt dışında yalnızca Karahan’dan bilinen birkaç yazıtta geçmektedir.
Transliterasyon:
1 a-na dhal-di-e EN-šú mmì-nu-u-a DUMUmiš-pu-ú-i-ni
2 i-si-tú šá dhal-di-e ir-ti-ṣi-ip KÁšá dhal-di-e
3 a-di li-mid/be-di-šú ir-ti-ṣi-ip lìb-bi URUar-ṣu-ni-ú-nu ina IGI KURú-⸢ra⸣
4 ma-ni-ni dhal-di be-di-ni dhal-di-na-ni KÁ be-di-ni
5 miš-pu-ú-i-ni-i-e mmì-nu-ú-a ul-gu-še ma-ni-ni miš-pu-ú-i-ni-i
6 mmì-nu-a-i al-su-ú-i-ši e-i-a-ar-di-i-ši
Çeviri:
“(1) Efendisi Tanrı Haldi’nin aracılığıyla, İşpuini’nin oğlu Minua (2) Tanrı Haldi’ye adanmış bir kule tapınağı inşa etti; ayrıca Tanrı Haldi’nin bir kapısını (3) Ura Dağı’nın önündeki Arṣuniunu kentinde mükemmellikle inşa etti. (4) Tanrı Haldi adına, Tanrı Haldi’nin kapısı adına, (5) İşpuini ve Minua için yaşam olsun; İşpuini ve Minua’da bir aslanın büyüklüğü ve gücü olsun.”
Kaynaklar:
Belli, O. ve M. Salvini. 2004. “The Urartian Fortress of Kevenli and the Cuneiform Inscriptions by King Minua Found There,” SMEA 46, 155–174 (164–165).
Dinçol, A. M. ve E. Kavaklı. 1978. “Van bölgesinde bulunmuş yeni Urartu yazıtları / Die neuen Urartaeischen Inschriften aus der Umgebung von Van,” Jahrbuch für kleinasiatische Forschungen Beiheft 1, İstanbul. (ss. 24–30 / 64–69 ve Lev. XII–XIII).
Salvini, M. 1979. “Una ‘bilingue’ assiro-urartea,” Studia mediterranea: Piero Meriggi dictata, ed. O. Carruba, (StMed 1), Pavia, ss. 575–593.
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 233, v. 3 s. 150, v. 5 ss. 149–151.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006942).
CTU A 5-44 = KUKN 141
Görseller:
M. Salvini, 2018
Bora Bilgin, 2024
Kevenli (A 5-45A–B)
İki düz yüzeyinde yazıt bulunan üçgen biçimli köşe taşı (A), bir zamanlar Şuşants/Şuşanıs kilisesinin (günümüzde Kevenli) duvarına örülmüştü; yüzlerinden biri 1828 yılında F. E. Schulz tarafından görülmüş ve kopyalanmıştır. Taş daha sonra kaybolmuş, 1916 yılında Ruslar tarafından, “Tutan”da (muhtemelen Şuşants kastedilmektedir) bir evin duvarında yeniden kullanılmış halde bulunmuş ve ardından Tiflis’e taşınmıştır. Taş bugün Gürcistan Müzesi’ndedir. Yüksekliği 22,5 cm, sol yüzündeki genişliği 51,5 cm, sağ yüzündeki genişliği ise 49 cm’dir. Benzer bir başka köşe taşı (B), yine Kevenli/Şuşants kökenlidir; iki yüzünde kesintisiz yazıt bulunur ve 2004 yılında Van Müzesi tarafından edinilmiştir. Bu taşın yüksekliği 20,5 cm, sol yüzündeki genişliği 47 cm, hasarlı sağ yüzündeki genişliği ise 51 cm’dir. Her iki taşta da dört satırlık aynı metin yer alır. Metnin içeriği Kevenli’den bir başka köşe taşındaki (A 5-46) yazıtla aynıdır; üç taşın da büyük olasılıkla aynı yapıdan geldiği düşünülmektedir.
Transliterasyon (CTU V):
A
1 dhal-di-ni-ni uš-ma-a-ši-ni
2 mmì-i-nu-ú-a-še
3 dhal-di-i-ni-li še-iš-ti-li
4 ši-i-di-i-iš-tu-a-li
B
1 dhal-di-ni-⸢ni⸣ [uš-ma-a-ši]-ni
2 mmì-i-⸢nu-⸣[ú-a-]⸢še⸣
3 dhal-di-i-[ni-li še-iš-ti-]⸢li⸣
4 ši-i-di-[i-iš-tu-a-li]
Çeviri:
“Tanrı Haldi’nin himayesinde, Minua Tanrı Haldi’nin bir kapısını inşa etti.”
Kaynaklar:
Belli, O. ve M. Salvini. 2004. “The Urartian Fortress of Kevenli and the Cuneiform Inscriptions by King Minua Found There,” SMEA 46, 155–174.
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 233–234, v. 3 s. 150, v. 5 ss. 151–152.
Tseretheli, G. V. 1939. Urartskie Pamjatniki Muzeja Gruzii/The Urartean Monuments in the Georgian Museum Tbilissi, Tbilisi (Lev. XIXa–b).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006943).
CTU A 5-45A = CICh 105 = HchI 49 = UKN 74 = KUKN 92
Görseller:
G. V. Tseretheli, 1939
M. Salvini, 2008
Kevenli (A 5-46)
Her iki yüzünde kesintisiz üç satırlık bir metin bulunan yazıtlı köşe taşı, Kevenli’den (eski Şuşants) gelmektedir. Taş Van Müzesi’nde bulunmaktadır; yüksekliği 21,5 cm, sol yüzündeki genişliği 51,5 cm, sağ yüzündeki genişliği ise 49 cm’dir. Metin, Kevenli’den bir çift köşe taşında (A 5-45A ve B) bulunan yazıtla aynıdır ve büyük olasılıkla aynı yapıdan gelmektedir. Bu yazıt bazı kaynaklarda A 5-46A olarak, yanında A 5-46B ile birlikte yayımlanmıştır. Ancak A 5-46B’nin büyük olasılıkla A 5-46’nın yalnızca sağ yüzü olduğu anlaşılmaktadır.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni-ni uš-ma-a-[ši-ni]
2 mmì-nu-a-še dhal-di-ni-[li KÁ]
3 ši-i-di-i-⸢iš-tú-a⸣-[li]
Çeviri:
“Tanrı Haldi’nin himayesi [ile], Minua Tanrı Haldi’[nin bir kapısını] inşa etti.”
Kaynaklar:
Belli, O. ve M. Salvini. 2004. “The Urartian Fortress of Kevenli and the Cuneiform Inscriptions by King Minua Found There,” SMEA 46, 155–174.
Payne, M. R. 1995. Urartu Çivi Yazılı Belgeler Kataloğu, Istanbul (s. 104 ve 146 n. 21).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 234–235, v. 3 s. 151, v. 5 ss. 152–153.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006944).
CTU A 5-46 = CICh 106+107 = HchI 49c, 49d = UKN 122+123, 121 = KUKN 94, 95
Görseller:
M. Salvini, 2008
Bora Bilgin, 2024
Kevenli ve Sıhke (A 5-87)
Başlangıçta tek bir büyük yazıta ait olan yazıtlı taşlar, daha sonraki dönemlerde kesilmiş ve yapı blokları olarak yeniden kullanılmıştır. İki blok, 1898/1899 yıllarında Belck ve Lehmann tarafından Sıhke’deki (günümüzde Bostaniçi) kilisede bulunmuştur; bunlardan biri daha önce Şuşants’ta (günümüzde Kevenli) görülmüştür. Üçüncü blok ise Kevenli’deki Karmirvor Wank Manastırı’nda bulunmuştur. Üç taşın ölçüleri (yükseklik × genişlik × derinlik) şöyledir: 21 × 55 × 50 cm; 26 × 44 × 41 cm; ve 21 × 56 × 60 cm. Üçü de günümüzde Tiflis’teki Gürcistan Müzesi’ndedir. Çok sayıda manası bilinmeyen kelime içerir, ancak bağlam Tanrı Haldi’nin kapısında gerçekleştirilen sunu ritleriyle ilgili görünmektedir.
Transliterasyon:
1 [… a]-di KÚ-ni pa-ri dhal-di-i-e ur-pu-a-ṣi za-du-še
2 […] x x ⸢DUB⸣ x x [x x x x áš]-⸢ha⸣-áš-te-e-še a-še dhal-di-i-e áš-ha-áš-tú-li ha-lu-li
3 […] ⸢d⸣hal-di-na KÁ i-NE-ri-hi-ni-⸢ti⸣-ni a-lu-še ha-lu-li-e gu-di GÙB-di a-tu-li-i-e
4 […] di-du-li-ni ur-pu-li-ni dhal-[di]-na KÁ KÚ-ni URU-še a-še sa-li me-šú-li ka-am-ni-ni
5 […] za-na-ni-ni ha-i-ti-ni dhal-di-na KÁ ⸢sa-li⸣ áš-ha-áš-ti-ti-ni a-še GU4 ši-i-du-li a-i-ni
6 […] ur-pu-a-ṣi dhal-di-na KÁ ⸢ta-nu⸣-li-ni a-še ni-qa-li ši-i-du-li ta-nu-li-ni
7 [… ur]-pu-a-ṣi dhal-di-na KÁ dhal-di-i-⸢e⸣ [(e)]-⸢ú⸣-ri-i-e mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še
8 […] ⸢li⸣ KÁ ba-du-si-i-e [ši-di-iš-tú-a-li …]
Çeviri:
“… …
Tanrı Haldi’nin kapısında, efendisi Tanrı Haldi için, İşpuini’nin oğlu Minua […] mükemmellikle bir kapı [inşa etti].”
(Bir kaç terimi haricinde çevrilememektedir)
Kaynaklar:
Belli, O. ve M. Salvini. 2004. “The Urartian Fortress of Kevenli and the Cuneiform Inscriptions by King Minua found there,” SMEA 46, 155–174 (165–169).
Lehmann-Haupt, C. F. 1928–1935. Corpus Inscriptionum Chaldicarum, Berlin-Leipzig (No. 86 ve 101.1).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 262, v. 3 s. 186, v. 5 s. 179.
Tseretheli, G. V. 1939. Urartskie Pamjatniki Muzeja Gruzii/The Urartean Monuments in the Georgian Museum Tbilissi, Tbilisi (Lev. XXV).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006985).
CTU A 5-87 = CICh 86+101 = HchI 76B+C+D = UKN 96 = KUKN 122
Görseller:
G. V. Tseretheli, 1939
Kevenli (A 5-88)
Tek bir büyük yazıta ait olan iki yazıtlı kireçtaşı parçası, ilk olarak 1820’lerin sonlarında F. E. Schulz tarafından Şuşants’taki (günümüzde Kevenli) Karmirvor Wank Manastırı’nda kopyalanmıştır. Manastırın yıkılmasından sonra yazıtlar kaybolmuştur ve yalnızca Schulz’un kopyaları aracılığıyla bilinmektedir. 2004 yılında, bunlara dolaylı olarak birleşen küçük bir parça, M. Salvini tarafından Kevenli’de bir evde bulunmuş ve daha sonra Van Müzesi’ne aktarılmıştır. Birleştirilmiş yazıt, Kevenli’den bilinen başka bir yazıtın (A 5-87) kopyası gibi görünmektedir. Çok sayıda manası bilinmeyen kelime içerir, ancak bağlam Tanrı Haldi’nin kapısında gerçekleştirilen sunu ritleriyle ilgili görünmektedir.
Transliterasyon:
1 […]-a-di KÚ-[ni pa-ri dhal-di-i-e ur-pu-a-ṣi za-du-še]
2 [… x x DUB x x …]-e áš-ha-áš-te-⸢e⸣-[še a-še dhal-di-i-e áš-ha-áš-tú-li ha-lu-li]
3 [… dhal-di-na KÁ i-NE-ri-hi-ni-ti-ni] a-lu-še ⸢ha-lu⸣-[li-e gu-di GÙB-di a-tu-li-i-e]
4 [… di-du-li-ni ur-pu-li-ni dhal-di-na KÁ] KÚ-ni URU-še a-še [sa-li me-šú-li ka-am-ni-ni]
5 [… za-na-ni-ni ha-i-ti-ni dhal-di-na KÁ] sa-li áš-ha-áš-ti-⸢ti⸣-[ni a-še GU4 ši-i-du-li a-i-ni]
6 [… ur-pu-a-ṣi dhal-di-na KÁ ta]-nu-li-ni a-še ⸢ni⸣-[qa-li ši-i-du-li ta-nu-li-ni]
7 [… ur-pu-a-ṣi dhal-di-na KÁ d]hal-di-i-e e-ú-ri-i-e [mmì-nu-a-še miš-pu-ú-i-ni-hi-ni-še]
Çeviri:
“… …
[Tanrı Haldi’nin kapısında], efendisi [Tanrı] Haldi için, [İşpuini’nin oğlu Minua … ]
(Bir kaç terimi haricinde çevrilememektedir)
Kaynaklar:
Belli, O. ve M. Salvini. 2004. “The Urartian Fortress of Kevenli and the Cuneiform Inscriptions by King Minua found there,” SMEA 46, 155–174 (168–169).
Lehmann-Haupt, C. F. 1928–1935. Corpus Inscriptionum Chaldicarum, Berlin-Leipzig (No. 104 ve 101.2).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 263, v. 3 s. 187, v. 5 ss. 179–180.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006986).
CTU A 5-88 = CICh 104 = HchI 76E = UKN 98 = KUKN 124
Görseller:
M. Salvini, 2008
Kevenli (A 5-89)
Yazıtlı parça, 1891 yılında W. Belck tarafından Sıhke’deki (günümüzde Bostaniçi) kilisede bulunmuştur; ancak daha önce Sıhke’nin birkaç kilometre güneyindeki Şuşants’ta (günümüzde Kevenli) görülmüştür. 1899 yılında Van’a getirilmiş ve daha sonra Tiflis’e aktarılmıştır; taş günümüzde Gürcistan Müzesi’ndedir. Blok 23 cm yüksekliğinde, 46,5 cm genişliğinde ve 50 cm derinliğindedir.
Transliterasyon:
1 ⸢URU⸣ar-ṣu-ni-ú-i-ni-e […]
2 [d]hal-di-na-ni KÁ be-di-ni ul-gu-[še …]
3 ⸢al?⸣-zi-ni-e-i ur-pu-li dhal-di-na-[ni KÁ …]
4 ⸢ga?⸣-a-i ga-la-zi šú-i-ni hu-šú mu-[…]
5 [d]⸢hal⸣-di-⸢ni⸣-e ba-ú-ši-i-e dhal-di-ni-[…]
Çeviri:
“(1) Arṣuniuini kentinde […] Tanrı Haldi’nin kapısı adına yaşam [olsun], … Tanrı Haldi’nin [kapısında(?)] kurban kesilsin … (5) Tanrı Haldi’nin buyruğuyla […] Tanrı Haldi’nin […] …”
Kaynaklar:
Lehmann-Haupt, C. F. 1928–1935. Corpus Inscriptionum Chaldicarum, Berlin-Leipzig (No. 102).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 263, v. 3 s. 187, v. 5 s. 180.
Tseretheli, G. V. 1939. Urartskie Pamjatniki Muzeja Gruzii/The Urartean Monuments in the Georgian Museum Tbilissi, Tbilisi (Lev. XVI).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006987).
CTU A 5-89 = CICh 102 = HchI 76A = UKN 97 = KUKN 123
Görseller:
G. V. Tseretheli, 1939