Bastam (A 12-5)
Bastam’daki kazıların ilk yıllarında kırmızımsı renkli, yazıtlı bir taşın küçük bir parçası bulunmuştur. Parça, yalnızca altı satırın küçük bir bölümünü korumaktadır ve Ayanis tapınak yazıtının üçüncü sütununun bir bölümüyle aynı olduğu anlaşılmıştır. Parça, Tahran’daki İran Ulusal Müzesi’nde bulunmaktadır.
Transliterasyon:
1ʹ […] x […]
2ʹ [zi-el-di-e MAN-e ar-du-li-ni a-li a-šú-li] ⸢dhal-di-ni⸣ [É ku-i-zi]
3ʹ [zi-el-di ši-la-ni-ni i-šá-ni ši-i-ni Ési-ir-ha]-⸢ni⸣-ni ma-ni-[ni na-hi-zi]
4ʹ [ši-al-a-di-e kam-ni su-ri ku-i-zi ši-la-ni]-ni d⸢hal⸣-[di-ni É]
5ʹ [mì-i a-i-ni-i zu-ma-gi-e áš-du-ú-ni a-li]-⸢e áš-du⸣-[li 2-am-di-ni]
6ʹ [mu-ú-ri a-ši-i-ni a-še ši-i-ú-li-e zu-ma]-⸢ṭi5⸣-[i-ni Ési-ir-ha-ni-ni]
Çeviri önerilmemiştir.
Kaynaklar:
Salvini, M. 2005. “Der Turmtempel (susi) von Bastam”, AMIT 37, 371–375.
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 577, v. 3 s. 357, v. 5 ss. 329–330.
Dara, M. 2022. “The newly-donated Urartian inscription from Bastam by Rusa II,” Journal of Archaeological Studies 14.2, 1-18 (Şek. 2).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007104).
Görseller:
M. Dara, 2022
Bastam (A 12-7)
“Rusa’nın Küçük Kenti”nin (Rusai URU.TUR) kuruluş yazıtını taşıyan dikdörtgen levha, Bastam kalıntılarından gelmektedir. Levha, 19. yüzyılda Maku kentinin “han”ının (vali?) evinde bulunmuş ve daha sonra Tahran’daki İran Ulusal Müzesi’ne taşınmıştır. Levha 54 cm yüksekliğinde ve 70 cm genişliğindedir. Yerleşim “Rusa’nın Küçük Kenti” olarak adlandırılsa da Bastam kalıntıları, Van Kalesi ve Toprakkale’den sonra bilinen üçüncü büyük Urartu kale-kentidir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-e EN i-ni É.BÁRA mru-sa-še
2 mar-giš-te-hi-ni-še ši-di-iš-tú-ni dhal-di-ni-ni
3 uš-ma-ši-ni mru-sa-še mar-giš-te-hi-ni-še
4 a-li qar-bi sal-zi ma-nu ú-i gi-e-i
5 iš-ti-ni ši-da-ú-ri šú-ki dhal-di-še
6 ú-bar-du-du-ni i-e-še ši-di-iš-tú-bi
7 te-ru-bi ti-ni mru-sa-a-i URUTUR
8 mru-sa-a-še mar-giš-te-hi-ni-še a-li
9 a-lu-še i-ni DUB-te tú-li-e a-lu-še
10 pi-tú-li-e a-lu-še ip-hu-li-e tú-ri-ni-ni
11 dhal-di-še dIM-še dUTU-ni-še DINGIRMEŠ-še
12 mì-ku-u-i ti-ni ma-nu-ni dUTU-ni-ka-i
13 mru-sa-a-ni mar-giš-te-hi
14 MAN DAN-NU MAN KUR.KURMEŠ-a-u-e
15 MAN KURbi-a-i-na-u-e MAN MAN-ú-e
16 [a]-lu-si URUṭu-uš-pa-a-e URU
Çeviri:
“(1) Efendisi Tanrı Haldi için, Argišti oğlu Rusa bu tapınağı inşa etti. (2b) Tanrı Haldi’nin himayesinde Argišti oğlu Rusa şöyle der: (4b) Kaya çıplaktı(?); orada (daha önce) hiçbir şey inşa edilmemişti. Tanrı Haldi buyurduğu anda onu inşa ettim; ona ‘Rusa’nın Küçük Kenti’ adını verdim. (8) Argišti oğlu Rusa şöyle der: Bu yazıtı kim yok ederse, ona kim zarar verirse, onu kim tahrip ederse, Tanrı Haldi, Fırtına Tanrısı, Güneş Tanrısı (ve bütün) tanrılar onu yok etsin; adı güneşin altında kalmasın. (13) (Ben,) Argišti oğlu Rusa, güçlü kral, ülkelerin kralı, Bia ülkelerinin kralı, kralların kralı, Tuşpa kentinin efendisiyim.”
Kaynaklar:
Ceylan N. ve M. Çiftçi. 2021. “Kuzeybatı İran’daki Urartu Yazıtlarındaki Savaş ve Propaganda İfadeleri,” MANAS 10.2, 1369–1388 (Foto 6).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 578–579, v. 3 s. 359, v. 5 s. 332.
Dara, M. 2022. “The newly-donated Urartian inscription from Bastam by Rusa II,” Journal of Archaeological Studies 14.2, 1-18 (Şek. 1).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007106).
CTU A 12-7 = CICh 153A = HchI 129 = UKN 280 = KUKN 419
Görseller:
N. Ceylan ve M. Çiftçi, 2021
M. Dara, 2022
Bastam (A 12-11?)
Kırmızımsı kireçtaşından yapılmış, parçalı durumdaki levha, 1996 yılında Agh Chay Barajı’nın inşası sırasında, günümüzdeki Bastam köyünün doğusunda, Bastam surlarının arkasında ortaya çıkarılmıştır. Levha 64 cm yüksekliğinde, 56,5 cm genişliğinde ve 19 cm kalınlığındadır ve günümüzde Maku Kültürel Miras Müdürlüğü’nde bulunmaktadır. Bastam’dan gelen diğer bir yazıt (A 12-7) gibi bu da II. Rusa tarafından yaptırılan “Rusa’nın Küçük Kenti”ne ait bir inşa yazıtıdır.
Transliterasyon:
1. [dhal-di-i-ni-ni uš-ma-ši]-ni m⸢ru⸣-sa-[a-še]
2. [mar-giš-te-hi-ni-še i-ni] ⸢É⸣.GAL ba-du-˹si˺-[i-e]
3. [ši-di-iš-tú-ni mru-sa-a-]⸢še⸣ mar-giš-te-⸢hi-ni⸣-še
4. [a-li x x x x x ú]-⸢i⸣ gi-e-i iš-ti-ni
5. [x x x x x x x]⸢-še⸣ i-zi-di-tú i-e-še
6. [DAN-NUMEŠ] ar-ni-ú-ši-ni-li iš-ti-⸢ni⸣
7. [za-du-bi x x x]-hi ⸢É⸣.GAL-ka-i šá-tú-ú-⸢bi⸣
8. [x x x x x x x]-e ⸢šú⸣-hi-e te-ru-ú-⸢bi⸣
9. [ši-di-iš-tú-bi] ⸢ti⸣-ni mru-⸢sa⸣-a-i URU.⸢TUR⸣
10. [mru-sa-a-ni m]⸢ar⸣-giš-te-hi ⸢MAN⸣ DAN-NU a-lu-⸢si⸣
11. [URUṭu-ú-uš-pa]-a-e URU ⸢m⸣ru-sa-a-[še]
12. [mar-giš-te-hi-ni-še] ⸢a-li⸣ a-lu-še i-⸢ni⸣ DUB-[te]
13. [tú-li-e a-lu-še pi]-tú-li-e a-lu-[še]
14. [ip-hu-li-e a-lu-še a-i-ni]-e i-ni-li du-li12-⸢e⸣
15. [ti-ú-li-e ú-li]-i tú-ri-⸢e⸣
16. [tú-ri-ni-ni dhal-di-še d]⸢IM⸣-še dUTU-še DINGIR⸢MEŠ⸣-[še]
Çeviri:
“(1) [Haldi’nin lütfuyla], Rusa, (2) [Argišti oğlu] bu suru kusursuz biçimde [inşa etti]. Argišti [oğlu Rusa] (4) şöyle der: … … Burada (daha önce) hiçbir şey inşa edilmemişti. (5) Onlar …… yaptı. Ben (6) burada [büyük] işler [gerçekleştirdim]. (7) …… kalenin önünde aldım. (8) Yeni …… inşa ettim (veya: yaptım/yerleştirdim). (9) [İnşa ettim]. Adı ‘Rusa’nın Küçük Kenti’dir. (10) [Ben], Argišti oğlu [Rusa], güçlü kral, (11) [Tuşpa] kentinin efendisiyim. Argišti (12) oğlu Rusa şöyle der: Bu yazıtı kim [yok ederse, kim] silerse, kim (14) [tahrip ederse], bunların yapılmasına [kim] sebep olursa [ve ‘Git], yok et’ [derse], (16) [Haldi], Fırtına Tanrısı, Güneş Tanrısı (ve) diğer tanrılar [onu yok etsin] …”
Kaynaklar:
Dara, M., G. Shirzadeh, R. Heydari, A. Khorablou. 2018. “A newly discovered Urartian inscription by Rusa II from Bastam,” International Journal of the Society of Iranian Archaeologists 4, 37–40.
Görseller:
M. Dara et al., 2018
Bastam (A 12-12?)
Kırmızımsı kumtaşından yapılmış yazıtlı parça, 2018 yılında İran’ın kuzeybatısında, Hoy kentinin yaklaşık 10 km kuzeyindeki Bagh Daraq köyünde, ikincil kullanım bağlamında bulunmuştur. Dikdörtgen bloğun yazıtlı yüzü 24 cm yüksekliğinde ve 49 cm uzunluğundadır. Bloğun, yaklaşık 50 km kuzeydeki Bastam Urartu kalesinde bulunan bir susi tapınağından gelmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Yazıt, sol tarafta eksik bir bölümden devam ettiği açıkça anlaşılan altı satırın son kısımlarını korumaktadır. Metnin, II. Rusa’nın başka yerlerden bilinen ifadeleriyle benzerliği, bu kralın dönemine tarihlenmesini desteklemektedir.
Transliterasyon (Trémouille ve Dan, 2019):
1ʹ …]⸢UDU⸣ dIM-a
2ʹ …]⸢at⸣-qa-na-na-ú-e
3ʹ …]⸢É⸣ i-za-na-ni-ni Ì
4ʹ …]iš-ti-i
5ʹ …]ha-a-lu-ú-li
6ʹ …]⸢x-la-ni-ni⸣
Çeviri (Trémouille ve Dan 2019’dan uyarlanmıştır):
“… Fırtına Tanrısı için koyun
… kurbanlar için
… izana yapısına/inşasına, yağ
…
… şarap(?)
… kurban etmek(?) için
… ”
Kaynaklar:
Trémouille, M.-C., R. Dan, K. H. Mohammadi, E. Bodaghi. 2019. “A New Fragment of an Inscription of Rusa, Son of Argišti, from the susi Temple of Bastam, Iran,” Over the Mountains and Far Away (Fs Salvini), ed. P. V. Avetisyan, R. Dan, Y. H. Grekyan, Oxford, ss. 501–510.
Görseller:
M.-C. Trémouille, 2019