Armavir (A 8-14)
Birbirine bitişik olmayan iki taş üzerindeki yazıt, çok daha uzun bir metnin başlangıcını ve sonunu işaretlemektedir. Armavir harabelerinde bulunmuş ve bilinmeyen bir yapıdan gelmiştir. İki taşın yükseklik, genişlik ve kalınlıkları sırasıyla 58 × 86 × 48 cm ve 63 × 88 × 70 cm ölçülerindedir. Erivan Tarih Müzesi’nde muhafaza edilmektedir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni-ni al-su-i-ši-[ni mar-giš-ti-še mmì-nu-a-hi-ni-še … ( big gap ) [mar]-giš-ti-hi-na mʾa-za-ni KUR-ni
2 KI-ni KURlu-lu-e ma-nu i-ú mar-[giš-ti-še … ( big gap ) a-ru-ú-ni šú-ga-ba-ra-a-ni
3 i-na-ni Ú.ŠE ú-šú-ul-mu-uš [… ( big gap ) …]-li-u-a-ni bar-za-ni zi-el-di
4 mar-giš-ti-e mmì-nu-a-hi-ni-[e … ( big gap ) UZU hu-šú DUB-ni-ni-ni e-si-ni
5 20 ku-ur-ni LÚše-e-lu-i-ni-[… ( big gap ) …]-e gu-du-li a-me-li ú-li-ni
6 a-lu-ki a-ma-ni šú-ga-ba-ri [… ( big gap ) x-li?] a-li bi-di áš-ta-nu-la-li
7 a-li ta-a-še a-ma-ni bi-di [… ( big gap ) i-ni te-er-du-li-ni e-si-i
8 ú-ni LÚur-bi-ka-ni-ka-a-i [… ( big gap ) … x]-ú-e tar-a-i-ú-hi ma-nu-li-e
9 lu-a-bi ip-ṭu-ú-ni ma-a-[… ( big gap ) …]-hi-e ú-ni LÚur-bi-i-ka-a-še
10 ma-šá-ni ti-iš-ni a-ma-ni ʾa-[… ( big gap ) …]-li a-li bi-di áš-ta-nu-la-li-e
11 ú-ni LÚpu-ru-nu-ur-da-di [… ( big gap ) …]-li a-li bi-di áš-ta-nu-la-a-li
12 GU4-ni-ni i-ra-di-ni-ni 3 a-[… ( big gap ) LÚše]-lu-ú-i-ni-e ú-ni mnu-nu-li-e
13 a-la-e mì-i ha-i-du-še i-[… ( big gap ) e]-si-ni 2 hu-pa-du LÚše-lu-i-ni-e
Çeviri:
“Tanrı Haldi’nin aza[meti] ile, Minua’nın oğlu Argişti . . .” (birkaç sözcük dışında geri kalanı çevrilememektedir).
Kaynaklar:
Nikolsky, M. V. 1896. Klinoobraznye nadpisi Zakavkaz’ia, Materīaly po arkheologīi Kavkaza V, Moskva (No XI, Lev. VIII).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 352–353, v. 3 ss. 229–230, v. 5 ss. 221–222.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007015).
CTU A 8-14= CICh 120 = HchI 98 = UKN 142 = KUKN 193
Görseller:
M. V. Nikolsky, 1896
M. Salvini, 2008
Sardarapat (A 8-16)
Yazıtlı dikdörtgen yapı bloğu 1891 yılında Armavir’in yaklaşık 5 km güneybatısındaki Sardarapat’ta bir zeytinyağı fabrikasının duvarında yeniden kullanılmış olarak bulunmuştur; büyük olasılıkla Armavir’den getirilmiştir. Blok 51 cm yüksekliğinde ve 87 cm genişliğindedir ve Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde bulunmaktadır.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni-ni al-su-ú-i-ši-ni
2 mar-giš-ti-še mmì-nu-a-hi-ni-še
3 a-li-e É.GAL ba-du-ú-si-i-e
4 ši-i-di-iš-tú-ú-bi te-ru-ú-bi
5 mar-gi-iš-ti-hi-ni-li ti-i-ni
6 qi-ú-ra-a-ni qu-ul-di-ni ma-a-nu
7 ú-i gi-i iš-ti-ni ši-da-ú-ri
8 ÍDmu-na-a-ni 4 ⸢PA5⸣MEŠ a-gu-bi
9 GIŠul-di-e GIŠza-a-ri-e te-ru-bi
10 za-du-bi ar-ni-ši-ni-li iš-ti-ni
11 mar-gi-iš-ti-ni mmì-nu-a-hi
12 MAN DAN-NU MAN al-su-ú-i-ni-e
13 MAN KURbi-i-a-i-na-a-ú-e
14 a-lu-si URUṭu-uš-pa-a-e URU
Çeviri:
“(1) Tanrı Haldi’nin azameti ile Minua’nın oğlu Argişti şöyle der: (5b) Bir kaleyi mükemmellikle inşa ettim, ona ‘Argištinili’ adını verdim. Toprak terk edilmişti, burada daha önce hiçbir şey inşa edilmemişti. (8) Nehirden dört kanal kazdım, bağlar ve meyve bahçeleri diktim; burada (büyük) işler gerçekleştirdim. (11) (Ben) Minua’nın oğlu Argişti, güçlü kral, büyük kral, Bia ülkelerinin kralı, Tuşpa-Şehri’nin efendisiyim.”
Kaynaklar:
König, F. W. 1955. Handbuch der Chaldischen Inschriften, Graz (No. 91).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 354, v. 3 s. 231, v. 5 s. 223.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007017).
CTU A 8-16= CICh 126 = HchI 91 = UKN 137 = KUKN 188
Görseller:
M. Salvini, 2008
Kazancı (A 8-25)
Tek satırlık yazıt taşıyan silindirik taş, 19. yüzyılda Aras Nehri’nin batı kıyısında, Iğdır kentinin yaklaşık 9 km kuzeyinde bulunan Kazancı kasabasında bulunmuştur. Taşın çapı 78 cm, kaidesiyle birlikte yüksekliği 62 cm’dir. Günümüzde Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi envanterindedir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-i-ni-ni al-su-ú-ši-ni mar-gi-iš-ti-i-še mmì-nu-ú-a-hi-ni-[še i-ni] ⸢É⸣ za-du-ni
Çeviri:
“Tanrı Haldi’nin azameti ile Minua’nın oğlu Argişti [bu] yapıyı inşa etti.”
Kaynaklar:
Nikolsky, M. V. 1896. Klinoobraznye nadpisi Zakavkaz’ia, Materīaly po arkheologīi Kavkaza V, Moskva (No IV, Lev. XXXII).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 359, v. 3 s. 238, v. 5 s. 228.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007026).
CTU A 8-25= CICh 122 = HchI 92 = UKN 140 = KUKN 189
Görseller:
M. V. Nikolsky, 1896
M. Salvini, 2008
Shahriar (A 8-26)
Tek satır yazıtlı silindirik taş, 1896 yılında Sardarapat’ın yaklaşık 8 km güneyindeki Šahriar’da (günümüzde Nalbandyan) bir evde bulunmuştur. Armavir tepesini oluşturan mavimsi kayadan yapılmıştır ve muhtemelen A 8-25 ile aynı yapıdan gelmektedir. Taşın çapı 77 cm, kaidesiyle birlikte yüksekliği 66 cm’dir. Ortasında bir delik bulunmaktadır ve üst kısmında ikincil kullanım nedeniyle çeşitli çöküntüler vardır. Taş, Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi envanterindedir.
Transliterasyon:
1 [dhal]-di-i-[ni]-⸢ni⸣ [al]-su-[ú]-i-⸢ši⸣-ni mar-⸢gi⸣-iš-ti-še mmì-[nu]-⸢ú⸣-a-hi-⸢ni⸣-še i-ni [É] za-du-ni
Çeviri:
“[Tanrı Hal]di’nin [az]ameti ile Mi[n]ua’nın oğlu Argişti bu [yapıyı] inşa etti.”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 359–360, v. 3 s. 239, v. 5 s. 229.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007027).
CTU A 8-26= CICh 123 = HchI 93 = UKN 141 = KUKN 190
Görseller:
M. Salvini, 2008
Armavir (A 8-30)
Yazıtlı bazalt levha 1983 yılında, Eski Armavir kenti yakınında bulunan Urartu kenti Argištihinili’deki kazılar sırasında bulunmuştur. Levha Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi envanterindedir.
Transliterasyon:
1 mar-giš-ti-še
2 mmì-nu-a-hi-ni-še
3 i-ni Éʾa-ri šú-u-ni
4 Éa-ši-hu-si-ni pi-i
5 10 LIM 1 ME ka-pi iš-ti-ni
Çeviri:
“Minua’nın oğlu Argišti ziyafet salonunun(?) altındaki bu siloyu doldurdu. Burada 10.100 kapi (tahıl) vardır.”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 362, v. 3 s. 243, v. 5 s. 231.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007031).
CTU A 8-30 = KUKN 192
Görseller:
M. Salvini, 2008
Davti Blur (A 8-39)
Silindirik sütun kaidesi, Nor Armavir kasabası yakınındaki Argištihinili’nin batı kalesinin yer aldığı Davti Blur’da bulunmuştur. Taşta tam ortalanmamış dikdörtgen bir delik vardır. Günümüzde hâlâ yerinde mi olduğu yoksa bir müzeye mi taşındığı bilinmemektedir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni-ni al-su-i-ši-ni mar-gi-iš-ti-še mmì-nu-a-hi-ni-še i-ni É za-du-ni
Çeviri:
“Tanrı Haldi’nin azameti ile Minua’nın oğlu Argišti bu yapıyı inşa etti.”
Kaynaklar:
Martirosyan, A. A. 1974, Argishtikhinili, Yerevan. (Rusça) (Lev. III).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 366, v. 3 s. 247, v. 5 s. 235.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007040).
CTU A 8-28A = KUKN 191
Görseller:
A. A. Martirosyan, 1974
Armavir (A 9-12)
İki bazalt blok farklı yerlerde bulunmuştur: biri eski Armavir’in kuzeybatısındaki Molla Bayazid’de (günümüzde Bambakashat), diğeri ise kuzeyindeki Talish’te (günümüzde Aruch). Bir zamanlar birden fazla blok üzerinde uzanan daha büyük bir yazıtın parçalarını oluşturacak şekilde birbirlerine eklenmektedirler. Her iki blok da 41 cm yüksekliğindedir; genişlikleri sırasıyla 61 cm ve 37 cm’dir. Muhtemelen aynı yapıdan gelmektedirler. Yazıt, bir bağın ve meyve bahçesinin dikilmesini anlatmaktadır. Taşlar Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde muhafaza edilmektedir.
Transliterasyon:
1 [i-e-še? dhal-di-e]-i URU GIŠul-di GIŠza-ri-⸢e GIBIL⸣ te-ru-⸢bi⸣
2 [i-e-še? DAN-NU]MEŠ ar-ni-ú-ši-ni-li iš-⸢ti⸣-ni za-du-bi
3 [ma-ni-ni dhal-di-ni] bi-di-ni dhal-di-na-ni KÁ bi-di-ni
4 [mdsar5-du-ri-e] mar-giš-ti-hi-ni-e ul-gu-⸢še⸣ al-su-i-še
5 [e-ia-ar-di-še] ar-ni uš-ma-a-še pi-ṣu-⸢še⸣ ú-a-ni-še
6 [x x x KUR?.šú?]-ri-li U4-MEMEŠ SIG₅MEŠ pi-ṣu-ši-ni-ni-li
7 [si-ip-ru-gi-ni md]sar5-du-ri-še MAN-tú-hi-ni dUTU-ni-ka-i
8 [x x x x te-ru]-ni tar-gi-ni KUR.KURMEŠ-di šú-ia-i-di
Çeviri:
“(1) [Tanrı Haldi’nin] kentinde bir bağ ve yeni bir meyve bahçesi diktim. Burada [büyük] işler gerçekleştirdim. (3) [Tanrı Haldi] adına ve Tanrı Haldi’nin Kapısı adına Argişti’nin oğlu [Sarduri için] yaşam, azamet, [bir aslanın gücü(?)], lütuf(?), koruma, sevinç ve uaniše [olsun]. (6) [. . . ül]keleri(?), sevinçli iyi günler[ . . .] Sarduri [. . .] krallığı Güneş Tanrısı’nın önünde [ku]rdu, onu bütün düşman ülkelerine karşı güçlü kıldı.”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 437–438, v. 3 s. 274, v. 5 ss. 266–267.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007057).
CTU A 9-12 = CICh 141 = HchI 116 = UKN 172 = KUKN 278
Görseller:
M. Salvini, 2008
Bora Bilign, 2024
Armavir (A 9-13)
İyi korunmuş yazıt, Eski Armavir’de bulunmuş siyah bazalt bir blok üzerindedir. Blok 116 cm yüksekliğinde, 79 cm genişliğinde ve 32 cm kalınlığındadır ve Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde muhafaza edilmektedir. Yazıt zarar vermeye karşı bir lanet formülü içermekte ve büyük olasılıkla daha uzun bir yazıtın son bölümünü oluşturmaktadır.
Transliterasyon:
1 mdsar5-du-ri-še mar-giš-ti-hi-ni-še
2 a-li-e MAN a-li i-si i-ku-ka-ni
3 e-di-ni šá-ú-e ma-nu-li-e
4 mì-i i-ni É.GAL ku-ul-di-a-ni
5 mì-i še-pu-ia-ar-di-a-ni mì-i
6 gi-e-i i-na-ni ar-ni-ú-ši-na-ni
7 la-ku-ia-ni a-lu-ki-e bi-di-i
8 mar-giš-ti-ni mdsar5-du-ri-ni
9 gu-bu-uš-ta-li a-li iš-ti-ni-ni
10 a-du-li-e-ṣi šú-li ta-na-ni-ni
11 mar-giš-ti-e-i mdsar5-du-ri-e-i
12 ti-ni e-si-ni te-er-di-la-ni-ni
13 mì-i e-ši-me-ṣi el-mu-še ma-nu-ni
14 mdsar5-du-ri-i-še a-li-e
15 a-lu-še i-ni É.GAL ku-ú-li-e
16 a-lu-še ha-ar-ha-ar-šú-li-i-e
17 a-lu-še gi-e-i i-na-a-ni
18 ar-ni-ú-ši-na-ni la-ku-du-li-e
19 a-lu-še gi-e-i i-na-ni INIMMEŠ-ni
20 še-pu-ia-li-e a-lu-še i-ni DUB-te
21 tú-li-i-e a-lu-še pi-tú-li-i-e
22 a-lu-še še-er-du-li-i-e a-lu-še
23 ú-li i-ni-li du-li-i-e
24 ti-ú-li-e ú-li tú-ri tú-ri-ni-ni
25 dhal-di-še dIM-še dUTU-še DINGIRMEŠ-še
26 ma-ni NUMUN.NUMUN.NUMUN dUTU-ni pi-i-ni mì-i
27 ar-hi ú-ru-li-a-ni mì-i i-na-i-ni
28 mì-i na-ra-a a-ú-i-e ú-lu-li
Çeviri:
“(1) Argišti’nin oğlu Sarduri şöyle der: Gelecekte bu yerin kralı bu kaleyi yok etmesin, bu işlerden herhangi bir şeyi šepuiardiani yapmasın, lakuiani aluki bidi. (8) Argišti, Sarduri, gubuštali, buradan adulieṣi šuli tananini. (11) Argišti’nin ve Sarduri’nin adı tesis edilsin(?) . . . (çevrilememektedir). (14) Sarduri şöyle der: Bu kaleye zarar veren, onu yok eden, bu işlerden herhangi bir şeyi lakudulie yapan, bu buyruklardan herhangi bir şeyi šepuiali yapan, (20) bu yazıtı yok eden, ona zarar veren, onu gizleyen, başka herhangi birine bunları yaptıran ve ‘git, yok et’ diyen kişiyi Tanrı Haldi, Fırtına Tanrısı, Güneş Tanrısı ve (bütün) tanrılar, onun ve soyunun soyunu güneşin altında yok etsin . . .” (gerisi çevrilememektedir)
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 438–439, v. 3 s. 275, v. 5 ss. 267–268.
Salvini, M. & I. Wegner. 2014. Einführung in die Urartäische Sprache, Wiesbaden (s. 121).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007058).
CTU A 9-13 = CICh 139 = HchI 117 = UKN 169 = KUKN 275
Görseller:
M. Salvini & I. Wegner, 2014
Janfida (A 9-14)
Tamamlanmamış yapı bloğu, Aras Nehri kıyısında, Sardarapat’ın yaklaşık 9 km güneyindeki Janfida köyünde bulunmuştur. Dikdörtgen blok sol tarafında basamaklı bir biçime sahiptir. Yazıtın satırlarının sağdaki ikinci bir bloğa devam ettiği anlaşılmaktadır. Yazıtlı yüzey 42 cm yüksekliğinde ve 55 cm genişliğindedir. Günümüzde Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde bulunmaktadır.
Transliterasyon:
1 [md]sar5-[du]-ri-[še a-li-e MAN a-li i-si i-ku-ka-ni]
2 ⸢e-di⸣-ni šá-ú-i ⸢na⸣-[x x x x x x x x x x]
3 mì-i gi-e-i i-⸢na⸣-[ni ar-ni-ú-ši-na-ni x x x x x]
4 gu-ni te-ru-bi za-du-bi ⸢É⸣ [x x x x x x x x x x x x x]
5 mdsar5-du-ri-e-i [x x x x x x x x x x x x]
6 dhal-di-ni-ni al-[su-i-ši-ni mdsar5-du-ri-ni]
7 m⸢ar⸣-giš-⸢ti⸣-hi MAN DAN-⸢NU⸣ [MAN al-su-i-ni MAN KURšú-ra-ú-e]
8 MAN KURbi-a-i-na-ú-e [a-lu-si URUṭu-uš-pa-a-e URU]
9 a-nu-ni ma-nu ku-ni MAN? [x x x x x x x x x x]
10 ⸢áš⸣-gu-a-li m⸢d⸣sar5-[du-ri-x x x x x x x x x x]
Çeviri:
“(1) Sarduri [şöyle der]: bu yerin [kralı] šaue x] […] (3) fakat o[ . . . ]lardan herhangisini … gerçekten sağlamlaştırdım, bir […] yapısı yaptım. Sarduri’nin [… … ]. (6) [Tanrı Haldi’nin] aza[meti ile (ben)] Argişti’nin oğlu [Sarduri], güç[lü kral, büyük kral, ülkelerin kralı], Bia ülkelerinin kralı, [Tuşpa-Şehri’nin efendisiyim]. (9) O anuni, kuni kral(?) idi […] onları yendim, Sar[duri …]”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 439–440, v. 3 s. 276, v. 5 ss. 268–269.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007059).
CTU A 9-14 = CICh 142A = HchI 115 = UKN 170 = KUKN 276
Görseller:
M. Salvini, 2008
Armavir (A 9-15)
Yazıtlı taş blok, Eski Armavir’de (Armavir Blur), Surp Nishan kilisesinin yakınındaki bir tepede bulunmuştur. Yazıt, bir yapının ve bir Haldi Kapısı’nın adanmasıyla ilgilidir. Blok 74 cm yüksekliğinde ve 80 cm genişliğindedir ve günümüzde Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde bulunmaktadır.
Transliterasyon:
1 dhal-di-e EN-ŠÚ i-ni É
2 mdsar5-du-ú-ri-i-še
3 mar-gi-iš-ti-hi-ni-še
4 ši-di-iš-tú-ni e-ʾa
5 dhal-di-ni-li KÁ-li
6 ba-du-si-e ku-šú-ú-ni
7 at-qa-na-du-ni dhal-di-e EN-ŠÚ
8 dhal-di-ni-ni al-su-ši-ni
9 mdsar5-du-ri-ni MAN DAN-NU
10 MAN GAL-ni MAN KUR.KURMEŠ-ú-e
11 MAN KURbi-a-i-na-a-ú-e
12 MAN MANMEŠ-ú-e a-lu-si-e
13 URUṭu-uš-pa-a-e ⸢URU⸣
Çeviri:
“(1) Efendisi Tanrı Haldi için, Argišti’nin oğlu Sarduri bu yapıyı inşa etti. Ayrıca Tanrı Haldi’nin bir kapısını mükemmellikle yaptı ve onu efendisi Tanrı Haldi’ye adadı. (8) Tanrı Haldi’nin azameti ile (ben) Sarduri, güçlü kral, büyük kral, ülkelerin kralı, Bia ülkelerinin kralı, krallar kralı, Tuşpa-Şehri’nin efendisiyim.”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 440, v. 3 s. 276, v. 5 s. 269.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007060).
CTU A 9-15 = CICh 142 = HchI 113 = UKN 165 = KUKN 269
Görseller:
M. Salvini, 2008
Davti Blur (A 9-16)
Yazıtlı yapı bloğu 1955 yılında Nor-Armavir yakınındaki Urartu kenti Argištihinili’nin batı kalesi Davti Blur’daki kazılar sırasında bulunmuştur. 38,5 cm yüksekliğinde, 78,5 cm genişliğinde ve 41 cm derinliğindedir ve günümüzde Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde bulunmaktadır. Yazıtın sol ucu kırılmış olup satırların başında birkaç işaret eksiktir. Satırların sonları da eksiktir ve başka bir blok üzerinde devam etmiş olmalıdır. Blok görünüşe göre Tanrı Haldi’ye adanmış bir tapınağın duvarından gelmektedir.
Transliterasyon:
1 [dhal-di]-⸢e⸣ EN-ŠÚ mdsar5-du-ri-i-še mar-giš-[ti-hi-ni-še i-ni Ésu-si ši-di-iš-tú-ni?]
2 [e-ʾa d]⸢hal⸣-di-ni-li KÁ ba-du-si-e dhal-di-ni-[ni x x x x x x x x x x x]
3 [dhal-di]-⸢e⸣ e-ú-ri-e mdsar5-du-ri-še a-li-e [x x x x x x x x x x i-ú]
4 [dhal-di]-iš-me EN-še šú-ú-ki a-ru-ni i-e-[še x x x x x x x x x x x x]
5 [mar-qù]-qi-ul-hi KUR-ni-e te-qu-ni ka-gu-ú-ki [x x x x x x x x x x x x]
6 [i-e-še?] dhal-di-ni-li KÁ ši-di-iš-tú-bi e-[ʾa x x x x x x x x x x x x x]
7 [GIŠul-di] GIŠza-ri GIBIL te-ru-bi GÁNMEŠ GIŠÚ.ŠEMEŠ [šú-hi iš-ti-ni te-ru-bi ma-ni-ni?]
8 [dhal-di]-ni bi-di-ni dhal-di-na-ni KÁ bi-di-ni [mdsar5-du-ri-e mar-giš-ti-hi-ni-e ul-gu-še al-su-i-še?]
9 [e-ia-ar]-⸢di⸣-še ar-ni uš-ma-še pi-ṣu-še ú-a-[ni-še x x x x x x x x x x x x x]
10 [KUR?.šú?-ri-li U4]-MEMEŠ SIG₅MEŠ pi-ṣu-ši-ni-ni-li si-ip-[ru-gi-ni mdsar5-du-ri-še MAN-tú-hi-ni dUTU-ni-ka-i]
11 [te-ru-ni] ⸢DAN⸣-NU KUR.KURMEŠ-di šú-ia-i-di mdsar5-du-[ri-ni] mar-giš-ti-e-hi MAN DAN-⸢NU⸣ [x x x?]
Çeviri:
“(1) Efendisi Tanrı Haldi için, Argiš[ti]’nin oğlu Sarduri, [bu kule tapınağını (susi)] ve Tanrı Haldi’nin bir kapısını mükemmellikle[ inşa etti(?)]. Tanrı Haldi’nin [ . . . ] ile [ . . . ] efendisi [Tanrı Haldi] için. (3b) Sarduri şöyle der: [ . . . . . . Tanrı Haldi] bana yeni hükümdarlığı verdiğinde, ben [ . . . . . . . . . . . . ] (5) bana [Arqu]qi ülkesini boyun eğdirdi [. . . . . . . . . . . . . . ] (6) [Ben?] Tanrı Haldi’nin bir kapısını inşa ettim ve [ . . . . . . . . . ], (7) [bir bağ], yeni bir meyve bahçesi kurdum, [burada yeni] tahıl tarlaları [kurdum]. [Tanrı Haldi] adına, Tanrı Haldi’nin kapısı adına [Argišti’nin oğlu Sarduri için] yaşam, azamet(?) ve [bir asl]an[ın gücü], arne, koruma(?), sevinç, . . [ . . . . . . . . . . . . . . . . . . kalsın(?) …. (10) ülkeler], iyi sevinç [g]ünleri . . . ., [Sarduri (?) krallığı Güneş Tanrısı’nın önünde kurdu ve onu] bütün düşman ülkelere karşı/güçlü bir biçimde egemen kıldı. [Argišti’nin oğlu] Sardu[ri], kudretli kral . . . ] (. . . ).”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 441, v. 3 s. 277, v. 5 s. 270.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007061).
CTU A 9-16 = UKN II 418 = KUKN 271
Görseller:
M. Salvini, 2008
Armavir (A 9-19)
Yazıtlı bazalt levha 1988 yılında Eski Armavir kenti yakınındaki Urartu kenti Argištihinili’de gerçekleştirilen kazılar sırasında bulunmuştur. Levha 50,5 cm yüksekliğinde, 34 cm genişliğinde ve 8 cm derinliğindedir ve Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi envanterindedir. Yazıt, bir barzidib(i)duni yapısının ve iki tahıl ambarının inşasından söz etmektedir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni-ni
2 al-su-i-ši-ni
3 mdsar5-du-ri-še
4 mar-giš-ti-hi-ni-še
5 i-ni Ébar-zi-di-ib-du-ni
6 za-du-ni e-ʾa i-ni-li
7 Éʾa-ri-li šú-ʾa-li
8 1-si-ni ʾa-ri-e
9 10 LIM 1 LIM 8 ME 84
10 ka-pi iš-ti-ni
11 2-ni ʾa-a-ri-e
12 8 LIM 2 ME BANEŠ iš-ti-ni
13 mdsar5-du-ri-ni MAN DAN-NU
14 MAN KURbi-a-i-na-ú-e
15 a-lu-si URUṭu-uš-pa URU
Çeviri:
“(1) Tanrı Haldi’nin azameti ile Argišti’nin oğlu Sarduri bu barzidib(i)duni yapısını yaptı ve bu siloları doldurdu: (8) ilk siloda 11.884 kapi, ikinci siloda 8.200 BANEŠ vardır. (13) (Ben) Sarduri, güçlü kral, Bia ülkelerinin kralı, Tuşpa-Şehri’nin efendisiyim.”
Kaynaklar:
Salvini, M. 1998. “The Granaries of the Urartian Cities,” Eothen 9, 131–149.
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 443–444, v. 3 s. 279, v. 5 ss. 272–273.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007064).
CTU A 9-19 = KUKN 278a
Görseller:
M. Salvini, 2008
Armavir (A 9-37)
Çok kötü durumda olan yazıtlı taş, Eski Armavir tepesinde (Armavir Blur) bulunmuştur. Taş 42 cm yüksekliğinde, 81,5 cm genişliğinde ve 33 cm kalınlığındadır ve Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde bulunmaktadır.
Transliterasyon:
1 [d]hal-di-e e-ú-[ri-e] i-ni [x x x mdsar5-du-ri-še]
2 [m]⸢ar⸣-giš-ti-hi-ni-še ⸢ši-di-iš-tú-ni⸣ [x x x e-ʾa É.GAL]
3 ⸢ba⸣-du-ú-si-e [ši-di-iš-tú-ni x x x x x]
4 ku-ú-[x x] x x [x x x x x x x x]
5 md⸢sar5-du-ri-še mar-giš⸣-[ti-hi]-ni-[še x x]
6 šá-ta-x [x x] x x [x x x x x x x]
7 i-⸢ú⸣ [x x x x x x x x x x x x x x]
8 te-x [x x x x x x x x x x x x]
9 x [x x x x x x x x x x x x x x]
10 mì [x x x x x x x x x x x x x x]
Çeviri:
“(1) Efen[disi Tanrı] Haldi için, Argišti’nin oğlu [Sarduri], bu [. . .]yı yaptı. [Ayrıca bir kaleyi] mükemmellikle [inşa etti]. [Bir …] dik[ti …] (5) Argišti’nin [oğlu] Sarduri, […] … […] … […].”
Kaynaklar:
König, F. W. 1955. Handbuch der Chaldischen Inschriften, Graz (No. 114).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 451, v. 3 s. 289, v. 5 s. 280.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007082).
CTU A 9-37 = CICh 143 = HchI 114 = UKN 166 = KUKN 272
Görseller:
M. Salvini, 2008
Molla Bayazid (A 9-38)
Taş blok, Eski Armavir’in yaklaşık 3 km kuzeyindeki Molla Bayazid’de (günümüzde Bambakashat) bulunmuştur. Solda, üstte ve altta ayrı bloklar üzerinde devam etmiş olması gereken daha uzun bir yazıtın orta bölümünün sağ yarısını içermektedir. Mevcut blok 50 cm yüksekliğinde, 96 cm genişliğinde ve 42 cm derinliğindedir ve Ermenistan Tarih Müzesi envanterindedir.
Transliterasyon:
1ʹ [x x x dqu-e]-ra-a bi-di-i-ni
2ʹ [mdsar5-du-ri-e m]ar-giš-ti-hi-ni-e
3ʹ [x x x x x x]-i-ni-i-e
4ʹ [ul-gu-še al]-su-i-še-e
5ʹ [e-ia-ar-di-še] ⸢ar⸣-ni uš-ma-še
6ʹ [pi-ṣu-še] ú-a-ni-še
7ʹ [x x KUR?.šú?-ri?-li?]MEŠ U4-MEMEŠ SIG₅MEŠ
8ʹ [pi-ṣu-ši-ni-ni]-li si-ip-ru-gi!-ni
9ʹ [mdsar5-du-ri-še MAN]-⸢tú⸣-hi-ni dUTU-ni-ka-i
10ʹ [te-ru-ni DAN]-NU KUR.KURMEŠ-di šú-ia-i-di
11ʹ [dhal-di-ni-ni al]-su-i-ši-i-ni
12ʹ [mdsar5-du-ri-ni] mar-giš-ti-hi
Çeviri:
“(1ʹ) . . . Tanrı Quera adına Argišti’nin oğlu [Sarduri için . . . .] . . . (4ʹ) [yaşam, az]amet ve [bir aslanın gücü, lü]tuf, koruma, [sevinç], uaniše [. . . bölgeler,] iyi [sevinç] günleri (ve) sipurgini. (9ʹ) [Sarduri kra]llığı Güneş Tanrısı’nın önünde bütün düşman ülkelere karşı güçlü bir biçimde [kurdu]. (11ʹ) [Tanrı Haldi’nin a]zameti ile Argišti’nin oğlu [Sarduri] . . .”
Kaynaklar:
König, F. W. 1955. Handbuch der Chaldischen Inschriften, Graz (No. 116c).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 451–452, v. 3 s. 289, v. 5 ss. 280–281.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007083).
CTU A 9-38 = CICh 140 = HchI 116c = UKN 171 = KUKN 277
Görseller:
M. Salvini, 2008
Armavir (A 12-3)
19. yüzyıldan beri bilinen yazıtlı bazalt blok, antik Argištihinili olan Armavir höyüğünde bulunmuştur. Yazıt, Ayanis’ten (A 12-1) ve Karmir Blur’dan (A 12-2) bilinen II. Rusa’nın uzun metninin bazı farklılıklarla neredeyse aynısıdır. Bu nedenle muhtemelen bir tapınağın cephesini ve giriş koridorunu süsleyen yazıtlı bloklardan biridir; büyük olasılıkla son yıllarda Inesa Karapetian tarafından Armavir’de kazılan tapınağa aittir. Ayanis ile karşılaştırma, bu bloğun cephenin sol tarafına ait olduğunu düşündürmektedir. Korunan bölüm hükümdarın adını içermemektedir, ancak metinsel benzerlikler ve diğer özelliklere dayanarak Salvini bunu II. Rusa’ya atfetmektedir. Blok Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde bulunmaktadır.
Transliterasyon:
1 [al-zi-na-i dhal-di-na-a KÁ] bi-di su-ú-i-ú-li ta-nu-[li-ni i-na-na-ni É.URU4-me-na-ni]
2 [e-di-ni ši-du-li-ni mì-i e]-ši-me-ṣi el-mu-ú-še ma-nu-ú-[ni a-še ta-nu-li-e MÁŠ.TUR]
3 [dhal-di-e ni-ip-si-du-li]-ni GU4 dhal-di-i-e ŠUM GU4.ÁB d[ʾa-ru-ba-i-ni a-še ši-di-iš-tú-li]
4 [pa-ha-zu-li MÁŠ.TUR dhal-di-e ni-ip-si-du]-li-ni UDU dhal-di-e ŠUM UDU d[ʾa-ru-ba-i-ni-e a-še dhal-di-e-i]
5 [É.BÁRA ṣi-bu-li a-gu-li]-e UDU.MÁŠ.TUR dhal-di-i-e ni-[ip-si-du-li-ni x x x x x]
6 [x x x x x x x-x]-la-ti-ni qi-ú-ra-a qu-ul-di-[ni-ni mì-i e-ši-me-ṣi el-mu-ú-še]
7 [ma-nu-ni a-li dhal-di-na-a KÁ] UDU e-ra-a-ši-ni-e ú-ú-li [a-li LÚpa-la-gi ma-nu-li]
8 [x x x x x i-šá-ni ši-i-ni] za-di-ni ŠUM-ṣi Ési-ri-ha-ni-[ni ma-ri-a-hi-ni a-li i-ni ú-li]
9 [KURšú-ri-li ú-ú-la-li áš]-du-li-i-ni Ési-ri-ha-ni-ni [ma-ri-a-hi-ni Ésu-si-ni-ka-a-i]
10 [ku-ši-ni áš-ha-áš-ti-i-ni dhal]-di-na-a KÁ-ka-i a-lu-si me-ri-ip-[te ma-nu-li ši-i-ni me-ru-ni]
11 [dhal-di-na-a KÁ-ka-i a-li ur-pu-li dhal-di-na KÁ šú]-i-ni-ni zi-el-di-e UZUti-iš-⸢nu⸣ [mru-sa-a ar-du-li-ni a-še?]
Çeviri:
“(1) [alzinai, Tanrı Haldi’nin kapısının] yanında [bu inşayı] yapacaklar. [Ayrıca bunu inşa edecekler ve] ešimeṣi (ve) elmuše ol[acak]. (2b) [Onları yerleştirdiklerinde Tanrı Haldi için bir oğlak kurban ede]cekler, Tanrı Haldi için bir boğa (ve) Tanrıça [ʾArubaini] için bir inek kurban edecekler. (3b) [Bir pahazuli inşa ettiklerinde, Tanrı Haldi için bir oğlak kurban] edecekler, Tanrı Haldi için bir koyun (ve) Tanrıça [ʾArubaini] için bir koyun kurban edecekler. (4b) Tanrı Haldi’nin [kutsal alanını ṣibuli kazdık]la[rında], kur[ban] edecekler[ . . .] ıss[ız] topraktan [toplayacaklar ve ešimeṣi (ve) elmuše olacak. (7b) Tanrı Haldi’nin kapısında] erašini [olan] bir koyun [ . . . ], bir başkasını(?) dahil edecekler(?), [palagi adamı olması gereken(?) . . . bu ikisi(?)] yapacak ve kurban edecek . . .” (geri kalanı tutarlı bir biçimde çevrilememektedir).
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 574–575, v. 3 s. 352, v. 5 ss. 326–327.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007102).
CTU A 12-3 = CICh 121 = HchI 97 = UKN 143 = KUKN 270
Görseller:
Bora Bilgin, 2024
Armavir (A 14-5)
Üstünde III. Rusa’nın tamamlanmamış silo yazıtı bulunan bazalt levha parçası, 19. yüzyılda Eski Armavir tepesinin eteğinde bulunmuştur. 17 cm yüksekliğinde, 32 cm genişliğinde ve 14,5 cm derinliğindedir ve Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi’nde muhafaza edilmektedir.
Transliterasyon:
1 mru-sa-še m⸢e⸣-ri-[me-na-hi-ni-še]
2 i-ni É ʾa-⸢ri⸣ [šú-ú-ni]
3 1 LIM 4 ME 32 ka-[pi iš-ti-ni]
Çeviri:
“Eri[mena’nın oğlu] Rusa bu siloyu [doldurdu]. Burada 1.432 ka[pi (tahıl) vardır].”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 629, v. 3 s. 381, v. 5 s. 356.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007114).
CTU A 14-5 = HchI 132 = UKN 288 = KUKN 443
Görseller:
M. Salvini, 2008
Armavir (A 18-3)
Armavir’de bulunmuş küçük parça üstündeki üç satırlık yazıtta yalnızca birkaç işaret okunabilmektedir. Parça Ermenistan Tarih Müzesi’ndedir.
Transliterasyon:
1 […] el […]
2 […] e-⸢di⸣ […]
3 […] ni […]
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 645, v. 5 ss. 357–358.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007118).
CTU A 18-3 = CICh 174A = HchI Inc 29 = UKN 317 = KUKN 517
Armavir (A 18-12)
Dört satıra ait izler taşıyan küçük parça, 19. yüzyılda Eski Armavir’de bulunmuştur. 22 cm yüksekliğinde ve 12,5 cm genişliğindedir ve Erivan’daki Ermenistan Tarih Müzesi envanterindedir. Salvini, II. Rusa’nın A 12-1 IV 4–7 satırlarıyla olası bir eşleşmeye dikkat çekmekte ve parçanın A 12-1’in bir kopyası olan Armavir A 12-3’ün eksik bir bölümüne ait olabileceğini öne sürmektedir.
Transliterasyon:
1ʹ […] i? […]
2ʹ […] qi-[…]
3ʹ […] É […]
4ʹ […] ú […]
5ʹ […] še ma-[…]
Çeviri:
“[. . .] . . . [. . .] [. . .] ev [. . .] . . . [. . .]”
Kaynaklar:
König, F. W. 1955. Handbuch der Chaldischen Inschriften, Graz (No. Inc. 27).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 648–649, v. 5 s. 361.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007127).
CTU A 18-12 = HchI Inc 27 = UKN 315 = KUKN 516
Armavir (A 18-13)
Küçük parça 19. yüzyılda Eski Armavir’de bulunmuştur. Günümüzde Ermenistan Tarih Müzesi envanterindedir.
Transliterasyon:
1 […] ti?-ni te-[ru-bi]
2 […]-bi te-ru-bi
3 […]-i-e-i URU?
Çeviri:
“[…] adını verdi
[…] verdi/kurdu/dikti […] … kenti(?).”
Kaynaklar:
König, F. W. 1955. Handbuch der Chaldischen Inschriften, Graz (No. Inc. 28).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 649, v. 5 ss. 361–362.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007128).
CTU A 18-13 = CICh 174 = HchI Inc 28 = UKN 316 = KUKN 515