Razliq (A 11-4)
Kaya yazıtı, İran’daki Sarab kentinin yaklaşık 13 km kuzeyindeki Razliq köyünün yaklaşık 6 km kuzeyinde, Savelan (Sabalan) Dağları’nın güney yamaçlarında bir vadinin doğu tarafında bulunmaktadır. Yazıtlı yüzey, kayanın güney yüzündeki 85 cm yüksekliğinde ve 110 cm genişliğindeki sığ bir nişi kaplamaktadır. Yazıt, yakındaki Nashteban kaya yazıtının (A 11-5) kısmi bir kopyasıdır. Metin, II. Argišti’nin askerî faaliyetleriyle ilgilidir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni-ni al-su-i-ši-ni mar-ti-giš-še
2 mru-sa-hi-ni-še a-li a-šá-di KURar-⸢hu⸣-ú-e
3 ⸢iš-ti-ni⸣-a-ṣi ka-⸢ru-bi⸣ KÚR KURú-šú-lu-ni-i KUR-ni
4 KURbu-⸢qu-ú-e⸣ KUR-ni [ku-ú]-ṭi5-⸢a-di⸣ pa-ri
5 ÍDmu-⸢na⸣-i-di i-šá-ni bi-⸢di-a-di⸣ ka-ru-bi KURgír-⸢du-ni⸣
6 KURgi-tú-ha-ni-ni KUR⸢ṭu⸣-iš-⸢du-ni⸣ URUru-du?-tar-ni URU
7 ha-ú-bi KUR⸢MEŠ⸣ ha-ú-ú-li me-ši-ni ⸢pi-i⸣ ʾa-⸢al⸣-du-bi
8 e-ʾa ⸢i⸣-ni É.⸢GAL⸣ gu-⸢nu-šá-a⸣ ha-ú-bi ši-di-iš-tú-bi
9 te-ru-bi ti-⸢ni m⸣ar-giš-te-i ir-du-si
10 KURbi-a-na-ú-e ⸢uš⸣-ma-⸢a-še⸣ KURKÚRMEŠ na-⸢a-pa⸣-hi-⸢a⸣-i-di
11 dhal-di-ni-ni ⸢al⸣-[su]-ši-ni mar-giš-ti-ni ⸢MAN⸣ DAN-⸢NU⸣
12 MAN KUR šú-ra-ú-e ⸢MAN KUR⸣bi-a-i-na-ú-e ⸢MAN⸣ MANMEŠ-ú-⸢e⸣
13 ⸢a⸣-lu-si URUṭu-uš-pa URU ⸢m⸣ar-giš-ti-še a-⸢li⸣
14 ⸢a⸣-lu-še ti-ni-⸢ni⸣ tú-li-e a-⸢i⸣ i-ni DUB-⸢te⸣
15 ⸢pi⸣-tú-⸢li⸣-e ⸢tú-ri⸣-ni-ni dhal-[di]-še ⸢d⸣IM-⸢še⸣
16 d[UTU-še] DINGIR⸢MEŠ⸣-še ma-a-ni [dUTU-ni pi]-i-⸢ni⸣
Çeviri:
“(1) Tanrı Haldi’nin azameti ile Rusa’nın oğlu Argišti şöyle der: Arhu ülkesine doğru yola çıktım. Orada, Ušuluni ülkesinin topraklarında ve Buqu ülkesinin topraklarında, düşmanı yendim. (4b) Nehre kadar geldim, o (bölgeden) geri döndüm (ve) Girdu ülkesini, Gituhani ülkesini (ve) Ṭuišdu ülkesini yendim. Rudutarni-Kenti’ni fethettim, toprakları fethettim ve onları haraca bağaladım. (8) Bu kaleyi de savaşta ele geçirdim ve yeniden inşa ettim. (9) Ona, Bia ülkelerinin korunması ve düşman ülkelerinin sindirilmesi için ‘Argišti’nin Kalesi’ adını verdim. (11) Tanrı Haldi’nin aza[me]ti ile (ben) Argišti, güçlü kral, bölgelerin kralı, Bia ülkelerinin kralı, kralların kralı, Tuşpa-Kenti’nin efendisiyim. (13b) Argišti şöyle der: Adımı yok edeni veya bu yazıta zarar vereni, Tanrı Hal[di], Fırtına Tanrısı, [Güneş Tanrısı] (ve bütün) tanrılar onu güneşin altında yok etsin.”
References:
André-Salvini, B. ve M. Salvini. 1999. “The Urartian Rock Inscriptions of Razliq and Našteban (East Azerbaijan, Iran),” SMEA 41, 17–32.
Benedict, W. C. 1965. “Two Urartian Inscriptions from Azerbaijan,” JCS 19, 35-40.
Ceylan N. ve M. Çiftçi. 2021. “Kuzeybatı İran’daki Urartu Yazıtlarındaki Savaş ve Propaganda İfadeleri,” MANAS 10.2, 1369–1388 (Foto 5).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 542–543, v. 3 s. 332, v. 5 ss. 310–311.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007095).
CTU A 11-4 = UKN II 445 = KUKN 409
Görseller:
AmirAK, 2016 (CC BY-SA 4.0)
N. Ceylan ve M. Çiftçi, 2021
Razliq (A 11-9?)
Yazıtlı taş blok parçası, 2020’lerin başlarında İran’ın Sarab kentinin kuzeyindeki Razliq yakınlarında bulunan bir höyükte keşfedilmiştir. Bloğun sağ tarafı kırılmıştır ve bir yazıtın altı satırının başlangıçlarını korumaktadır. Mevcut parça 30 cm yüksekliğinde, 20 cm genişliğinde ve 45 cm kalınlığındadır. Herhangi bir isim korunmamış olsa da, yakınlarda bulunan ve Girduni ülkesinden de söz eden II. Argišti’ye ait iki kaya yazıtı (A 11-4 ve A 11-5) dolayısıyla aynı kralın hükümdarlığı dönemine ait olduğu düşünülmektedir.
Transliterasyon (Dara, 2022’den uyarlanmıştır):
1. dhal-di[-ni al-su-i-ši-ni […]
2. dhal-di[-ni…]
3. ši-di-iš[-tú-bi… KURbi-a-i-na-ú-e]
4. uš-ma-še KUR[KÚRMEŠ na-pa-hi-a-i-di]
5. KURgír-du[-ni…]
6. KURMEŠ a-ṣi[…]
Çeviri (Dara, 2022’den uyarlanmıştır):
“(1) Tanrı Haldi’[nin azameti ile] (2) Tanrı Haldi […] (3) … [Bia ülkelerinin] korunması [ve düşman ülkesinin sindirilmesi için … ] inşa ettim. (5) … Girdu ülkesi […] (6) ülkeler? […]”
Kaynaklar:
Dara, M. 2022. “The newly found Urartian inscriptions of Sarab and KURgír-du-ni,” Anatolica 48, 49–59.
Görseller:
M. Dara, 2022