Muş (A 5-7)
Yazıt, dikdörtgen prizma biçimli stelin dört yüzünün tamamına yazılmıştır. Stelin yalnızca alt bölümü korunmuş olup 44 cm yüksekliğinde, 36 cm genişliğinde ve 24 cm derinliğindedir. Muş ilinden geldiği bilinen stel, bölgenin Rus işgali sırasında, 1916 yılı civarında Tiflis’e götürülmüştür. Metin, Minua’nın gerçekleştirdiği başarılı bir askerî seferi anlatmaktadır. Stel, Tiflis’teki Gürcistan Müzesi’nde bulunmaktadır.
Transliterasyon:
ön yüz
1 [dhal-di-ni-ni]
2 [uš-ma]-ši-⸢ni⸣
3 ⸢uš⸣-ta-a-⸢bi⸣
4 ⸢m⸣mì-nu-a-ni
5 ⸢m⸣iš-pu-u-ni-hi
6 ⸢ú⸣-lu-uš-ta-⸢bi⸣
7 [d]hal-di-i-ni
8 [m]⸢mì-nu-a-še⸣
sağ yan
1ʹ ⸢ʾa⸣-al-du-⸢bi⸣
2ʹ me-e-ši-ni
3ʹ ⸢pi⸣-e-i
4ʹ ⸢DUB⸣ te-ru-⸢bi⸣
5ʹ ⸢qu⸣-ul-me-ri
6ʹ ⸢a⸣-su-u-ni
7ʹ ⸢4⸣ KUR-ni-li
8ʹ ⸢e⸣-di-i-ni
arka yüz
1ʹ ⸢URU⸣a-ta-u-⸢ni-e⸣
2ʹ ⸢uš⸣-ta-a-⸢di⸣
3ʹ KURur-me-i-e-di
4ʹ ⸢ha⸣-a-ú-⸢bi⸣
5ʹ KURur-me-i-⸢e⸣
6ʹ te-ru-ú-⸢bi⸣
7ʹ i-ni DUB-⸢te⸣
8ʹ ⸢KUR⸣ar-hi-i-e-⸢di⸣
sol yan
1ʹ [dhal-di-še]
2ʹ ⸢dIM-še⸣
3ʹ ⸢d⸣UTU-še
4ʹ DINGIRMEŠ-še
5ʹ ⸢ma⸣-a-ni
6ʹ ⸢ar⸣-mu-zi
7ʹ dUTU-⸢ni⸣
8ʹ ⸢pi⸣-i-⸢ni⸣
Çeviri:
“(ön yüz 1) [Tanrı Haldi’nin hi]mayesi [sayesinde] (3) İşpuini’nin oğlu Minua yola çıktı. (6) [Tanrı] Haldi (birliklerin önünde) yürüdü. (8) Minua [şöyle der: X ülkesini ele geçirdim …]. (Yüzeyin geri kalanı eksiktir)
(sağ yan 1ʹ) Onu haraca bağladım, (4ʹ) Qulmeri kentinin yanına bir yazıt diktim. (6ʹ) dört ülkenin arkasından(?) […]. (Yüzeyin geri kalanı eksiktir)
(arka yüz 1ʹ) Atauni kentine [geldim(?)]. (2ʹ) Urme ülkesine doğru yola çıktım, (4ʹ) Urme ülkesini ele geçirdim (6ʹ) ve bu yazıtı diktim. (8ʹ) Arhi ülkesine doğru […]. (Yüzeyin geri kalanı eksiktir)
(sol yan 1ʹ) [Tanrı Haldi], Fırtına Tanrısı, Güneş Tanrısı (ve bütün) tanrılar, onu ve soyunu güneşin altında [yok etsin] … (Geri kalanı çevrilememektedir; yüzeyin geri kalanı eksiktir.)”
Kaynaklar:
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 195–196, v. 3 s. 121, v. 5 ss. 113–114.
Tseretheli, G. V. 1939. Urartskie Pamjatniki Muzeja Gruzii/The Urartean Monuments in the Georgian Museum Tbilissi, Tbilisi (Lev. XVII).
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006905).
CTU A 5-7 = HchI 26 = UKN 41 = KUKN 58
Görseller:
G. V. Tseretheli, 1939
Kepenek (A 8-22)
Yazıtlı bazalt taş, Muş kentinin yaklaşık 3,5 km güneydoğusunda, Soğucak ve Kepenek köyleri arasındaki bir tepe üzerinde bulunmuştur. Taşın yaklaşık 40 km güneyde bulunan Kayalıdere’deki Urartu kalesinden getirilmiş olabileceği öne sürülmüştür. Taşın yüksekliği 56 cm, genişliği 76,5 cm ve kalınlığı 50 cm’dir; günümüzde Muş Müzesi’nde sergilenmektedir.
Transliterasyon:
1 dhal-di-i-e e-ú-ri-i-e
2 i-ni Ésu-si-e mar-gi-iš-ti-še
3 mmì-[nu]-a-hi-ni-še ši-di-iš-tú-ú-ni
4 e-⸢ʾa⸣ [É].⸢GAL⸣ ba-du-ú-si-i-e
5 te-ru-⸢bi⸣ [m]⸢ar⸣-giš-ti-hi-ni-li ti-ni
6 d⸢hal⸣-di-⸢ni⸣-ni al-su-i-ši-ni
7 mar-[giš]-⸢ti⸣-[ni] mmì-nu-a-hi MAN DAN-NU
8 MAN ⸢al⸣-[su]-i-[ni] MAN KURbi-a-i-na-ú-e
9 a-⸢lu⸣-[si URU]ṭu-uš-pa-a-e ⸢URU⸣
Çeviri:
“(1) Efendisi Tanrı Haldi için, Minua’nın oğlu Argişti bu susi tapınağını ve kaleyi de mükemmellikle inşa etti. (5) Ona Argištihinili adını verdi. (6) Tanrı Haldi’nin azameti ile (ben) Minua’nın oğlu Argişti, gü[çlü] kral, Bia ülkelerinin kralı, [Tuşpa-Şehri’nin] efendisi[yim].”
Kaynaklar:
Koçhan, N. ve M. Salvini. 2000. “A new Urartian Inscription from the Neighbourhood of Muş,” SMEA 42, 303–305.
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 s. 358, v. 3 s. 235, v. 5 s. 227.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q007023).
Görseller:
Tayfun Bilgin, 2024
Bora Bilgin, 2024