Palu (A 5-5)
Yazıt, Elazığ’daki Palu kasabası yakınında, Murat Nehri kıyısında bulunan Palu Kalesi’nin tepesindeki uçurumun kenarında yer alan büyük bir kaya nişine kazınmıştır. İlk kez A. H. Layard tarafından 1847 yılında kopyalanmıştır. Niş 3,20 m yüksekliğinde, 1,66 m genişliğinde ve 35 cm derinliğindedir. Yazıtın ana bölümü, Kral Minua’nın bölgede gerçekleştirdiği başarılı askerî seferi kutlayan kayıt, nişin üst yarısında yer almaktadır. Alt kısımda bulunan yedi satırlık metin, anıta zarar verecek kişilere karşı bir lanet formülüdür. Nişin yazıtsız bırakılmış bir bölümünde, 19. yüzyıla ait Arap harfli kısa bir yazıt bulunmaktadır.
Transliterasyon:
1 dhal-di-ni uš-ta-a-be ma-si-ni-i-e
2 GIŠšú-ri-e ka-ru-ni URUše-be-te-ri-a-ni
3 KUR-ni-e ka-ru-ni URUhu-za-na-a-ni KUR-ni-e
4 ka-ru-ni KURṣu-pa-a-ni dhal-di-i ku-ru-ni
5 dhal-di-i-ni GIŠšú-ri-i ku-ru-ni
6 dhal-di-ni-ni uš-ma-ši-ni uš-ta-a-be
7 mmì-nu-a-ni miš-pu-ú-i-ni-e-hé
8 ha-ú-ni URUše-be-te-ri-a-ni KURe-ba-ni-e
9 ha-ú-ni URUhu-za-a-na-ni KURe-ba-ni-e
10 ha-ú-ni KURṣu-ú-pa-a-ni ku-ṭu-ni
11 pa-a-ri-e KURha-a-ti-i-na-a
12 dhal-di-e-i NA4pu-lu-si ku-gu-u-ni
13 URUše-be-te-ri-a dhal-di-i ia-ra-ni
14 ši-di-iš-tú-ni URUše-be-te-ri-a a-su-ni
15 ⸢KUR?.KUR?⸣MEŠ-li-e ha-a-ú-a-li
16 MAN URUmì-li-ṭi5-i-a-al-hí ʾa-al-du-ú-ni
17 me-ši-ni pi-i dhal-di-ni-ni al-su-u-i-ši-i-ni
18 mmì-nu-a-ni miš-pu-ú-i-ni-e-hé
19 MAN DAN-NU MAN al-su-ú-i-ni-e
20 MAN KURbi-i-a-i-na-a-ú-e
21 a-lu-si-e URUṭu-uš-pa-a-e URU
(boş alan)
22 mmì-nu-a-še a-li a-lu-še i-ni DUB-te
23 pi-tú-li-i-e a-lu-še tú-ú-li-i-e
24 a-lu-še ú-li-e i-ni-li du-li
25 tú-ri-ni-ni dhal-di-še dIM-še dUTU-še
26 DINGIRMEŠ-še ma-a-ni dUTU-ni pi-e-i-ni-e
27 mì-i ar-hi ú-ru-li-a-ni mì-i i-na-i-ni
28 mì-i na-ra-a a-ú-i-e ú-lu-ú-li-e
Çeviri:
“(1) Tanrı Haldi silahıyla yola çıktı; Šebeteria kentinin topraklarını ele geçirdi, (3) Huzana kentinin topraklarını ele geçirdi, Ṣupa ülkesini (Sofene) ele geçirdi. (4b) Tanrı Haldi’nin ardından(?), Tanrı Haldi’nin silahının ardından(?), (6) Tanrı Haldi’nin himayesinde, İşpuini’nin oğlu Minua yola çıktı; (8) Šebeteria kentinin topraklarını ele geçirdi, (9) Huzana kentinin topraklarını ele geçirdi, (10) Ṣupa ülkesini fethetti. Hati ülkesine (Hatti) geldi. (12) Tanrı Haldi için bir stel dikti. (13) Šebeteria kentinde Tanrı Haldi için bir şapel(?) inşa etti. (14b) Šebeteria kentinin yakınında (bazı) bölgeleri ele geçirdi. (16) Miliṭia (Malatya) kralını haraç ödemekle yükümlü kıldı. (17b) Tanrı Haldi’nin azameti ile ben, İşpuini’nin oğlu Minua, (19) güçlü kral, büyük kral, Bia ülkelerinin kralı, Tuşpa-Şehri’nin efendisiyim. (22) Minua şöyle der: Bu yazıtı yok eden kişiyi, (24) ona zarar veren kişiyi, bu işleri başka birine yaptıran kişiyi, (25) Tanrı Haldi, Fırtına Tanrısı, Güneş Tanrısı ve (bütün) tanrılar onu güneşin altında yok etsin! . . .” (geri kalanı çevrilememektedir)
Kaynaklar:
Köroğlu, K. ve A. M. Dinçol. 1989. “Palu yazıtı üzerine bir not”, Anadolu Araştırmaları 11, 123–129.
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 192–193, v. 3 ss. 119–120, v. 5 ss. 108–109.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006903).
CTU A 5-5 = CICh 31 = HchI 25 = UKN 39 = KUKN 56
Görseller:
Bora Bilgin, 2024