Qalatgah Urartu Yazıtları

Qalatgah (A 3-10)

Üzerinde beş satırlık yazıt bulunan taş, 1968 yılında Pennsylvania Üniversitesi’nden Christopher Hamlin tarafından gerçekleştirilen bir yüzey araştırması sırasında, İran’ın Uşnu Vadisi’nde Qalatgah adı verilen bir mevkide, bir baraj yapısında kullanılmış halde bulunmuştur. Anıt, Qalatgah’ta bir dağın tepesine inşa edilmiş Urartu kalesiyle ilişkilidir. Taşın 88 cm genişliğinde, 44 cm yüksekliğinde ve 33 cm derinliğindedir. Yalnızca satırların başlangıçları korunmuştur ve özgün yazıtın yaklaşık iki kat daha uzun olduğu düşünülmektedir. Yazıt, Tahran’daki İran Eski Eserler Müzesi’nde muhafaza edilmektedir.

Transliterasyon:
1 [ dhal]-di-ni-ni uš-⸢ma-ši⸣-ni  d⸢IM⸣ [x x x miš-pu-ú-i-ni-še]
2  mdsar5-⸢du-ri-hi-ni-še MAN⸣ KURbi-a-i-na-ú-⸢e⸣ [x x x x x x x x mmì-i-nu-a-še]
3  miš-pu-ú-⸢i-ni-hi-ni-še⸣ i-ú KURza-áš-ga-ú-[x x x x x x x x x x x x x x x]
4  [KUR?]-ni ha-⸢i-tú?⸣ ši-di-ši-⸢tú⸣-e e-ʾa  dhal-[di-x x x x x x x x x x x]
5  ⸢ d⸣hal-di-⸢e-i⸣ ir-du-si URUú-i-še KUR[x x x x x x x x x x x x x x x x]
6  [x]-lu?-i-du? i-na-e-di GIŠHI.A-e-di na-hi-bi?-e e-ṭu-⸢ú?⸣-x-[x x x x x x]

Çeviri:
“(1) Tanrı [Hal]di’nin himayesinde, Fırtına Tanrısı … [İşpuini], (2) Sarduri’nin oğlu, Bia ülkelerinin kralı [… ve] (İşpuini’nin oğlu) Minua, (3) Zašgau-x ülkesi […] olduğunda, (4) [topraklarını(?)] ele geçirdiler; hem bir . . . hem de Tanrı Hal[di’nin bir kapısını(?)] inşa ettiler [… ona(?)] ‘Tanrı Haldi’nin güçlü kalesi(?)’ [adını verdiler]. Uiše kenti, X ülkesi […] . . . ve ağaçlara … […].”

Kaynaklar:
Muscarella, O. W. 1971. “Qalatgah: an Urartian Site in Northwestern Iran,” Expedition 13, 44–49 (45–47).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 140–141, v. 3 ss. 88–89, v. 5 ss. 70–71.
van Loon, M. N. 1975. “The Inscription of Ishpuini and Menua at Qalatgah, Iran,” JNES 34, 201–207.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006895).

CTU A 3-10 = KUKN 39

Görseller:
M. N. van Loon, 1975
M. Salvini, 2008

Qalatgah (A 5-61)

Üstünde on dört satırlık yazıt bulunan taş levha, 1967 yılında İran’ın Uşnu Vadisi’nde Qalatgah adı verilen bir mevkide bulunmuştur. Yerel anlatımlara göre stel parçalanmış halde keşfedilmiştir. Bazı parçalar antika tüccarları tarafından götürülmüş ve bugün nerede oldukları bilinmemektedir. Son beş satırı içeren alt bölüm (daha önce A 5-97 olarak yayımlanmıştır) günümüzde Tahran’daki İran Eski Eserler Müzesi’nde bulunmaktadır. Metnin yayımlanması yalnızca Ali Ḥakemi tarafından hazırlanmış bir kopya sayesinde mümkün olmuştur. Stelin tamamının yaklaşık 56 cm yüksekliğinde ve 75 cm genişliğinde olduğu tahmin edilmektedir.

Transliterasyon:
1  dhal-di-ni-ni ⸢uš⸣-[ma-ši-ni]
2  mmì-i-nu-ú-[a-še]
3  miš-pu-u-i-ni-hi-⸢ni⸣-[še]
4  i-ni Ébar-zi-di-bi-du-ni
5  [za]-du-ni mmì-nu-ú-a-i
6  Ébar-zi-di-bi-du-ni ti-ni
7  É.GAL ši-di-iš-tú-ú-ni
8  ba-a-du-ú-si-i-e
9  dhal-di-ni-ni al-su-ši-ni
10  mmì-i-nu-ú-a-ni
11  miš-pu-ú-i-ni-hé
12  MAN DAN-NU MAN al-su-i-ni
13  MAN KURbi-a-i-na-a-ú-e
14  a-⸢lu-si⸣ [URUṭu-uš-pa-e URU]

Çeviri:
“(1) Tanrı Haldi’nin him[ayesi] ile, İşpuini’nin oğlu Minua (3) bu barzudibiduni yapısını inşa etti. (5) Adı ‘Minua’nın barzudibidunisi’ dir. (7) (Ayrıca) bir kaleyi mükemmellikle inşa etti. (9) Tanrı Haldi’nin azameti ile (ben) İşpuini’nin oğlu Minua, (11) güçlü kral, büyük kral, (13) Bia ülkelerinin kralı, [Tuşpa-Şehri’nin] efen[disiyim].”

Kaynaklar:
Friedrich, J. 1969. “Urartäische Inschriften aus Iran,” Archäologische Mitteilungen aus Iran 2, 121–122.
Muscarella, O. W. 1971. “Qalatgah: an Urartian Site in Northwestern Iran,” Expedition 13, 44–49 (45–47).
Salvini, M. 2008–2018. Corpus dei Testi Urartei, v. 1 ss. 244–245, v. 3 s. 190 (A 5-97), v. 5 ss. 163–164.
eCUT – Electronic Corpus of Urartian Texts (https://oracc.museum.upenn.edu/ecut/Q006959).

CTU A 5-61 = UKN II 379 = KUKN 46

Görseller:
National Museum of Iran